# Hoàng Xuân Hãn: Nhà toán học, sử học và giáo dục học Việt Nam \| Vietnamese Mathematician, Historian \& Educator

> Hoàng Xuân Hãn \(Hoang Xuan Han, 1908–1996\) – Nhà toán học, sử học và giáo dục học Việt Nam\. Tác giả Danh từ Khoa học\.

Generated by Yoast SEO v28.4, this is an llms.txt file, meant for consumption by LLMs.

## Pages
- [Tiểu sử](https://hoangxuanhan.net/)
- [Nguồn tư liệu](https://hoangxuanhan.net/nguon-tu-lieu/)
- [Sources documentaires](https://hoangxuanhan.net/fr/sources-documentaires/)
- [Ảnh](https://hoangxuanhan.net/anh/)
- [Bài viết](https://hoangxuanhan.net/bai-viet/)

## Posts
- [Lá thư cuối cùng](https://hoangxuanhan.net/la-thu-cuoi-cung/): Sau đây là bức thư cuối cùng của Hoàng Xuân Hãn, viết gửi tới ông Phạm Văn Đồng và Võ Nguyên Giáp\. Bức thư do chính Hoàng Xuân Hãn mang tay đến Tòa Đại Sứ Việt Nam tại Paris, nhờ chuyển\. Trên đường về nhà, Hoàng Xuân Hãn đã trượt chân ngã\. Vào nhà thương ít hôm sau mất\.
- [Hoàng Xuân Hãn chứng nhân lịch sử \(Thụy Khê\)](https://hoangxuanhan.net/hoang-xuan-han-chung-nhan-lich-su/): Trở lại lúc trước khi ký hiệp ước Hạ Long, ông Bảo Đại định là cụ Kim với ông sẽ lập một chính phủ ở bên nhà\. Người Pháp họ lừa ông và cả cụ Kim nữa\. Ông ấy nói với họ: "Trước lúc tôi bằng lòng nhận lời, thì tôi phải cho cụ Kim về để mời một số người sang đây họp, rồi chúng tôi sẽ bàn\." Thì Cousseau với Faugère nói: "Được, cụ cứ cho cụ Kim về\." Về đến Sài Gòn, cụ Kim viết một cái thư ra cho tôi nói rằng: "Muốn mời ông sang bên kia nhưng mà tụi Pháp nó không cho, mà nó sắp đầy tôi lên Phnom Penh\."  Sự thực là thế\. Tây nó ngăn\. Cụ Kim về, nó đẩy lên Phnom Penh, nó để ông Bảo Đại trơ một mình\. Sau với một số người như ông Nguyễn Tường Tam, Ông Xuân, một số người mặt trận Nam Kỳ, sang lập cái \[nghe không rõ\]\. Sau ông biết rằng những chuyện ông \[Bảo Đại\] làm đấy thì trong nước không chấp nhận\. Chỉ có một số người lưu vong chấp nhận\. Cho nên ông cứ trù trừ\. Một mặt thì Tây nó vẫn để cho ông compte ông tiêu tiền\.

            Tính ông Bảo Đại là thế\. Sau này Tây nó oán lắm chứ không phải nó thích ông Bảo Đại đâu\. Nhất là de Lattre, nhiều khi nó ghét lắm\. Tôi cũng biết nhiều người Pháp oán lắm\. Rồi thì ông ấy biết là không làm gì được\. Nhưng hồi Pháp sắp ký  Hội nghị Genève, lúc ấy, chính tôi còn ở Rome\. Khi tôi ở bên ấy thì nghe tin phái đoàn Việt Nam đã tới Genève để dự hội nghị, trong có Phan Anh\. Tôi lập tức viết thư cho Phan Anh, mừng và hỏi thăm\. Phan Anh viết thư trả lời cho tôi ở Paris lập tức, nói là mời anh sang bên này với một số bạn ở đây, ông Hiền, ông Hà \-Nguyễn Mạnh Hà\-, các ông ấy mời sang\. Tôi trở về Paris và sang Genève
- [Danh từ khoa học](https://hoangxuanhan.net/danh-tu-khoa-hoc/): Tập Danh\-tử khoa\-học này mục\-đích là đề cho người giảng với người nghe có một ngôn\-ngữ tương\-đồng trong khi bàn\-bạc về khoa\-học\.

Cách tôi chọn chữ thể nào, trong lời dẫn sau này tôi sẽ giải kỹ\-càng\. Nhưng tóm tắt thì đại\-ủy có hai: Một là tôi dựa theo sự tiến\-hóa thiên\-nhiên của Việt\-ngữ mà đặt chữ, hai là luôn luôn tôi đứng vào phương\-diện thực\-tế, và đặt một chữ nào tôi cũng thí\-nghiệm sự dùng nó có lợi hay không\.

Chắc thể nào, độc\-giả cũng có người dĩ\-nghị và bắt bẻ\.

Đó sẽ là một điều may cho tôi, vì tôi xưa nay chỉ độc một lòng học hay chữa dở\. Tôi vẫn ghi tâm chuyện xưa ngươi Địch\-thông cho sự “ Sinh nhi bất vân quá ” \(trong đời mà không nghe ai chỉ điều lối cho mình\) là một sự không may\.
- [Chinh phụ ngâm diễn ca](https://hoangxuanhan.net/chinh-phu-ngam-dien-ca/): Ai đã diễn\-ca bản Chinh\-phụ\-ngâm? Ông Hoàng Xuân\-Hãn đã áp\-dụng phương\-pháp khoa\-học và nghiên\-cứu tinh\-xác để tham\-khảo áng văn tuyệt\-tác ấy\. Ngoài bản dịch mà ta thường biết, ông đã tìm ra nhiều bản dịch khác nhau nữa\. Đọc những bản dịch sau nầy, đọc những lời chú\-thích cặn\-kẽ, rõ\-ràng, đọc bản chữ nho của Đặng Trần\-Côn và bản dịch ra văn xuôi của ông Hoàng Xuân\-Hãn, ta có thể hiểu thấu cái hay của văn chương "Chinh\-phụ", và đồng\-thời đính\-chính ít nhiều sai\-lầm mà xưa nay không ai để ý đến\. CHINH\-PHỤ\-NGÂM BỊ\-KHẢO của ông Hoàng Xuân\-Hãn là một tài\-liệu quí giá mà một học\-sinh, một nhà giáo, một nhà văn, một người Việt\-Nam yêu văn\-chương Việt\-Nam không thể bỏ qua được\.
- [Một vài ký vãng về hội nghị Đà Lạt](https://hoangxuanhan.net/mot-vai-ky-vang-ve-hoi-nghi-da-lat/): Sử\-Địa cổ nài tôi kể chuyện Hội\-nghị Đà\-lạt mà tôi có dự\. Tôi đã khuyên nên nhờ ai còn giữ được các tài\-liệu chính\-thức về vụ ấy, vì riêng tôi, thì hồi quân Pháp chiếm lại Hà\-nội, những tài\-liệu đầy đủ ấy đã bị mất\. Tôi cũng đã khuyên nên đăng lại những bài lược trình về các buổi tranh\-luận về những vấn\-đề chính\-trị, tài\-chính, vũ\-bị, và văn\-hóa mà Vũ Văn\-Hiền, một bạn khác và tôi đã viết trong tạp\-chí Dư luận xuất\-bản năm 1946, rồi sau được góp lại xuất\-bản thành sách nhỏ\. Nay, báo và sách tôi đều không có nữa\. Chuyện mới xảy ra cách một phần tư thế\-kỉ, mà tài\-liệu ở nước nhà không còn\. Ở Paris hẳn có, nhưng chưa có phương\-tiện tìm\-tòi\.

May sao, trong những quyển sổ tay của tôi, tôi còn thấy ghi lại một số sự\-kiện, riêng, chung về hành\-trình đi dự hội\-nghị này\. Tôi cũng chiều ý Sử\-Địa một phần nào, bằng sẽ kể một vài mẫu chuyện và một vài đại\-ý về việc này, để độc\-giả ngày nay và ngày sau còn cảm\-thông với những người đương\-sự trong giai\-đoạn cực\-kì gian\-nan cho vận\-mệnh nước nhà trong buổi tái\-sinh của dân Việt\. Ký vãng là chép chuyện xưa liên\-hệ đến mình\. Vậy tôi xin lỗi sẽ nói nhiều về cá\-nhân tôi

## Categories
- [Article](https://hoangxuanhan.net/category/article/)
- [Book](https://hoangxuanhan.net/category/book/)
- [Other write about Hoang Xuan Han](https://hoangxuanhan.net/category/other-write-about-hoang-xuan-han/)

## Optional
- [Sitemap index](http://hoangxuanhan.net/sitemap_index.xml)